Winter in de tuin

De winter is de meest kale periode in de tuin. Planten zijn in winterrust. De meeste soorten planten hebben in de herfst hun blad laten vallen om de gure winter te overleven. Geef ze eens ongelijk! Als ze naar Marbella konden vliegen hadden ze dat waarschijnlijk gedaan. Wat kun je doen om toch een aantrekkelijke tuin in de winter te hebben?

+ moodboard
Als er sneeuw ligt is elke tuin sprookjesachtig. Maar wat kun je doen om ook zonder sneeuw een mooie wintertuin te hebben?

Wintergroen

De meest bekende vorm van 'winterplanten' zijn wintergroene planten. Oftewel; planten die jaarrond bladhoudend zijn. De meeste tuinen worden er niet fraaier op door ze vol te zetten met wintergroene planten. Die tuinen zijn namelijk in de winter groener dan gemiddeld, maar in de zomer een stuk saaier dan gemiddeld! Toch kunnen wintergroene bomen, struiken en planten veel meerwaarde hebben. Gebruik ze op tactische plekken, bijvoorbeeld rond het huis. Of maak een structuur van wintergroene hagen, bollen, of zuilen in de tuin. Dan heb je zowel een goed winterbeeld als een fraaie structuur in de zomertuin.

+ moodboard
Winter in de tuin van museum Geelvinck in Amsterdam. Wintergroene structuren van Buxus en coniferen.

+ moodboard
Een Buxus wolk, wordt extra wolkig met een laagje sneeuw...

Wintergroene planten

Bij wintergroen denk je meestal aan struiken en coniferen. Er zijn echter ook veel interessante vaste planten die bladhoudend zijn. Die hebben als nadeel dat ze wat kleiner zijn en dus minder opvallen, maar het voordeel is dat ze er meestal wat natuurlijker uit zien dan coniferen en de 'ouderwetse' struiken zoals Skimmia en Viburnum. Ook eens proberen? Kies bijvoorbeeld een mooie varen . Ook onder de siergrassen en vaste planten zijn genoeg wintergroene soorten te vinden. Een paar favorieten van tuinarchitecten:

  • Luzula sylvatica (veldbies)
  • Carex oshimensis 'Evergold' (zegge)
  • Carex morowii 'Icedance' (zegge)
  • Helleborus orientalis (Oosterse kerstroos, ook nog eens winterbloei!)
  • Liriope muscari (leliegras)
  • Bergenia (schoenlappersplant)
  • Polystichum setiferum 'Herrenhausen (zachte naaldvaren)
    + moodboard

Gazon

Ook een grasveld is wintergroen. Prachtig in de winter, met dauw of rijp. Pas wel op met lopen over berijpt gras. De voetstappen zijn vaak nog de hele winter te zien, ook nadat de rijp al weg is...

+ moodboard

Stammen en twijgen

Ook zonder blad zijn veel soorten bomen en struiken in de winter aantrekkelijk. De meest opvallende soorten hebben mooi gekleurde stammen of twijgen. De bekendste voorbeelden van soorten met mooie bast zijn de berk (Betula, diverse soorten) en de Kornoelje (Cornus, diverse soorten). Hieronder zie je zo'n combinatie van espen en kornoelje. Eenvoudig, maar zeer effectief!

+ moodboard
Espen stammen (Populus tremula) met kornoelje (Cornus sericea)

+ moodboard
Nog een voorbeeld van effectieve winterbeplanting: gele bladeren van siergras (Carex) en oranjerode twijgen van Cornus 'Winter Beauty'.

Winterbloei

Winter bloeiende planten zijn de lievelingen van menig tuinier. Als je bloemen het minst verwacht (en er het meeste behoefte aan hebt...), komen deze dappere bloeiers al uit het niets tevoorschijn. Vroege bollen zijn een bekend voorbeeld, maar ook heesters, bomen en vaste planten kunnen in de winter bloeien. Van elk een mooi voorbeeld:

  • boom: winterbloeiende sierkers (Prunus subhirtella 'Autumnalis')
  • struik: toverhazelaar (Hamamelis, diverse soorten)
  • vaste plant: oosterse kerstroos (Helleborus orientalis)
  • bolgewas: winterakoniet (Eranthis hyemalis)

+ moodboard
Toverhazelaar soorten (Hamamelis) bloeien in diverse kleuren geel, oranje en rood.

+ moodboard
Oosterse kerstroos (Helleborus orientalis) is een vroeg bloeiende vaste plant. In zachte winters al in januari te bewonderen in diverse witte, roze en rode tinten.

+ moodboard
Eranthis hyemalis (winterakoniet) laat als een van de eerste bolletjes in het nieuwe jaar bloei zien.

Structuur

Een goede structuur in de tuin kan ook zorgen voor een aantrekkelijk winterbeeld. Omdat 's winters de meeste kleur uit de tuin is verdwenen, gaat het lijnenspel meer opvallen. Vooral in grotere tuinen is het daarom van belang om hier rekening mee te houden. Hagen,, zichtlijnen, niveauverschillen, structuren van bomen en struiken vallen nu extra op. Dat wordt nog eens geaccentueerd als er een laagje sneeuw ligt. Dan is de tuin als een zwart-wit wereld.

+ moodboard
Structuur: de kleinste hoogteverschillen, vallen extra op. Zoals de subtiele lijnen van vijver, hagen en gazon.

+ moodboard
Een spel van golvende wintergroene hagen (Taxus) is jaarrond aantrekkelijk. Ontwerp: Piet Oudolf.

+ moodboard
Ook de 'kleine structuren' zoals die van uitgebloeide vaste planten en struiken vallen nu extra op.

Uitgebloeid

Uitgebloeide planten kunnen in de winter nog steeds aantrekkelijke elementen vormen. De Nederlandse tuinontwerper Piet Oudolf is al jaren bewust met de structuur van uitgebloeide planten bezig. Hij selecteert planten onder meer om hun winterbeeld. Het resultaat is prachtig. Vooral met mist of een laagje rijp en een laag staand winterzonnetje wordt een magisch effect bereikt. Daar kan geen wintergroene struik tegenop!

+ moodboard
Uitgebloeide planten in Pensthorpe (UK) geven nog steeds structuur aan de tuin. (Ontwerp: Piet Oudolf)

+ moodboard
Ook de dubbele border van Wisley Gardens (UK) is aantrekkelijk in de winter. Ontwerp: Piet Oudolf.

Een paar goede voorbeelden van uitgebloeide planten met een mooi winterbeeld:

  • Sedum (hemelsleutel, diverse soorten)
  • Calamagrostis x acutiflora 'Karl Foerster' (struisriet)
  • Phlomus russeliana (brandkruid)
  • Monarda (bergamot, diverse soorten)
  • Astilbe 'Purpurlanze' (spirea)

Kortom: voor wie het wil zien is er meer te ontdekken in de wintertuin dan wintergroene planten en vroege bloeiers. Houd ook eens rekening met gekleurde takken en uitgebloeide planten!

Bekijk meer blogs »

Arjan Boekel
Over Boekel Tuinen

Moodboards van Arjan Boekel

feedback Switch to English